จากทะเลคนสู่ทะเลใจ

ธรรมะธรรมชาติธรรมดาคือสิ่งที่อยู่ในมนุษย์ทุกคนอยู่แล้วเพียงแต่เรา หามันเจอกันหรือยัง

สมัยตอนละอ่อน
อายุมีเพียงแค่เลข 1 นำหน้า  ชีวิตคลุกเคล้าอยู่แต่กลับ เธค ดิสโก้ ไนท์คลับ…. เปล่าผมไม่ได้เป็นคนที่ใช้ชีวิตที่เหลียวแหลก แต่ไปสถานที่เหล่านั้นทุกวันด้วยเพราะที่อันเป็นอาชีพ  ผมตีกลองตั้งแต่หัวยังสูงไม่พ้นขอบกลอง หัดอ่านโน้ตยี่ห้อกิ้ว  ที่เขียนประวัติเราถั่วงอกอย่างดีตัวโน้ตกลองอ่านง่ายมีรายได้จากคาเฟ่ไนท์คลับวันละ 70 บาทในขณะที่อายุ 15 ปี

หลายปีต่อมาการพัฒนาไม่หยุดยั้งไปสถิตแถวๆ นาซ่า เล่นในผับและเธค  ที่สุดก็เบื่อก่อนจะแขวนไม้กล่องอย่างถาวรยังอุตส่าห์ไปเล่นดนตรีแจ๊สพักหนึ่งในสไตล์ฟิวชั่นแจ๊สอาจารย์มังกรผู้สอนผม ในการบรรเลงกล่อมให้ไพเราะพี่ต๊อดแนะนำเทคนิคต่างๆ

นับแต่นั้นมาชีวิตผมไม่เคยเข้าไปในสถานที่อย่างนั้นอีกเลยจบจนปัจจุบันเหมือนคนอิ่มพอกินมาแต่เด็กเพราะกินมาแต่เด็ก

แต่อย่างไรเพลงก็ยังมีอิทธิพลต่อชีวิตของผม รสนิยมการฟังเพลงส่วนตัวชอบแนวสร้างสรรค์สังคมอย่างของวงคาราบาว เป็นต้น ซึ่งเรามีชื่อเสียงแล้วเพลงท.ทหารอดทน เพลงทินเนอร์ เพลงผู้เฒ่าและอื่นๆ อีกมากมาย

แต่ที่ในความรู้สึกมากๆคืออัลบั้มชุดโฟค์เซน เพราะเป็นอะไรที่ไร้การปรุงแต่งอย่างก็เลยคิดแล้วทำทันทีในห้องนั้นของอารมณ์ศิลปินที่ชื่อคาราบ่าวและอีกหลายปีต่อมาเพลงทะเลใจเป็นเพลงโปรดของผมโดยเฉพาะวลีที่ชื่นชอบ
“ หาหัวใจให้เจอ ก็เป็นสุข”

เพลงนี้เป็นเพลงธรรมะแต่เป็นทำมาแบบใช้ชีวิตเป็นธรรมะแบบเซน ซึ่งเป็นพุทธศาสนาในอีกรูปแบบหนึ่ง

คนที่เขียนเนื้อเพลงต้องมีจิตใจที่สูงส่งแบบธรรมดาที่ไม่ธรรมดาเป็นปราชญ์ของแท้ไม่ใช่พวกพูดเหมือนปราชญ์ทำตัวเหมือนเปรตแน่นอน

สิ่งหนึ่งที่เห็นเป็นของแท้คือ
ความไม่มีตัวตน ในลักษณะที่เป็นอัตตา แต่บางครั้งค่าการแสดงออกที่ดูเหมือนว่าแรงนั้นไม่ใช่เป็นอารมณ์แต่เป็นเพราะลักษณะในการมุ่งสอนคนรอบข้างเป็นการสอนแบบซาโตริ
แบบฉับพลันแบบเซนประมาณนั้น ใครถ้าไม่เข้าใจมองอะไรแบบโลกียวิสัยก็จะมองไปว่าแรงอะไรเทือกนั้นแต่หากใครที่รู้จักในสิ่งที่กล่าวมาย่อมเข้าใจเซนก็มีแนวการสอนแบบพูดตรงๆ ชัดถ้อยชัดคำแบบไม่ต้องแปล

หลักแห่งธรรมชาติที่ทำให้เกิดเหตุนั้น

พระพุทธองค์ทรงตรัสเอาไว้ดังนี้

1. อุตุนิยาม

ธรรมชาติที่ปรากฏขึ้นซึ่งเกี่ยวข้องกับมวลหมู่ธรรมชาติ  แห่งดิน ฟ้า อากาศ ฝนตก ฟ้าร้องฟ้าผ่า แผ่นดินไหว  เป็นไปในแนวทางฟิสิกส์

2. พีชนิยาม

ธรรมชาติที่ปรากฏซึ่งเกี่ยวข้องกับสิ่งมีชีวิตทั้งหลายไม่ว่าจะเป็น พืช  คน  สัตว์  ที่สืบสายเผ่าพันธุ์เป็นไปแนวทางชีววิทยา

3. จิตนิยาม

ธรรมชาติที่ปรากฏถึงชนิดของการทำงานของจิต  อาทิ  เรื่องการเกิดดับเรื่องของภาวะอารมณ์ความคิดเรื่องของการเข้าใจในคันห้ารูปเวทนาสัญญาสังขารวิญญาณ

4. กรรมนิยาม

ธรรมชาติที่ปรากฏในเรื่องของกฎแห่งกรรม

5. ธรรมนิยาม

ธรรมชาติที่ปรากฏในเรื่องของกฏแห่งธรรมชาติที่เวียนว่ายตายเกิด  อาทิ  กฎอนิจจัง  ทุกข์ขังอนัตตา  ตลอดทั้งเรื่องของอิทัปปัจจยตา (การเวียนว่ายตายเกิดโดยมีเหตุและปัจจัย)

สิ่งทั้ง 5 นี้   พระพุทธเจ้าทรงรู้ชัดและทรงจัดหนักสอนสาวกมาโดยตลอดตั้งแต่เริ่มต้นแห่งการเผยแพร่ธรรมทรงรู้ในเรื่องทั้งห้านี้เนื่องจากทรงสัพพัญญุตญานอันยิ่งใหญ่

กรรมในแบบที่คุณไม่เคยรู้


การเกิดของมนุษย์เป็นเพราะกรรมสถานที่เกิดของมนุษย์แต่ละคนก็ล้วนมาจากกรรมเป็นผู้กำหนด

กรรมเป็นเรื่องที่ชาวพุทธในประเทศไทยคุณเคยและเชื่อถือว่าเป็นสิ่งที่มีอยู่จริงพระพุทธเจ้าพระองค์ก็ตรัสสอนเรื่องของกฎแห่งกรรมนี้เอาไว้เช่นกันการเกิดของมนุษย์เป็นเพราะกรรมสถานที่เกิดของมนุษย์แต่ละคนก็ล้วนมาจากกรรมเป็นผู้กำหนดเช่นเดียวกัน

หลายคนเข้าใจคำว่ากรรมนี้เป็นเหมือนเส้นตรงทำอย่างไรได้อย่างนั้นซึ่งแนวคิดนี้ดูเหมือนอาจจะถูกแต่ไม่ทั้งหมด  เพราะตามความเป็นจริงยังมีสรรพสิ่งอีกมากมายที่เข้ามาเปลี่ยนวาสนาของมนุษย์จากเดิมได้และหากเราศึกษาธรรมแล้วเพ่งพิจารณาให้ดี  จะเห็นได้ว่าพระธรรมคำสอนของพระพุทธองค์หาใช่มุ่งเน้นไปที่เรื่องของกรรมให้เป็นไปในลักษณะของหลักใหญ่แต่ประการใดไม่

การตรัสสอนถึงเรื่องกรรม

ไม่ใช่เป็นทำบทที่ตัดสอนอยู่บ่อยครั้ง  หากพูดแบบภาษาคนสมัยใหม่จาก 100% ส่งตรัสสอนไม่เกิน 10% เท่านั้น   นอกนั้นจะส่งกลับถึงวิธีการดับทุกข์นั้นมากที่สุด   ชาวพุทธในประเทศไทยเมื่อสิ่งใดสิ่งหนึ่งเกิดขึ้นก็ไปเกาะกันว่ามันเป็นกรรม

ตัวอย่างเช่นอุบัติเหตุไม่ได้เกิดจากเคราะห์กรรมแต่พอการกระทำที่ประมาณอย่างไหนมีน้ำหนัก  และเหตุผลกว่ากันหรือไม่เมื่อกระทำอย่างประมาทก็ต้องได้รับผลของการกระทำที่ประมาทนั้นด้วยลักษณะนี้เรียกว่ากรรมในปัจจุบัน

ผู้คนส่วนมากจะหันเหไปโทษกรรมไปกล่าวว่าเป็นกรรมจากอดีตชาติตามความเป็นจริงไม่มีใครอาจทราบได้เลยว่ากรรมเก่าในอดีตชาติมีความเป็นไปได้มากน้อยเพียงไร แต่บางสิ่งก็สามารถอธิบายได้ว่าเป็น เพราะอำนาจกรรมเก่า

 ตามที่กล่าวมาแต่ต้นว่าตั้มเป็นเพียงส่วนหนึ่งเล็กๆในคำสอนของพระพุทธองค์เพราะจาก 84,000 พระธรรมขันธ์นั้นโดยเนื้อหาส่วนมากจะทรงสอนเรื่องเหตุแห่งทุกข์ และวิธีการดับทุกข์มากที่สุด

ในโลกแห่งความเป็นจริงไม่มีสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่เกิดขึ้นด้วยความบังเอิญ  และสิ่งหนึ่งที่เกิดขึ้นนั้นก็หาใช่เป็นเพราะกรรมเสมอไป   ทุกอย่างเกิดขึ้นล้วนมีมาแต่เหตุแต่คำว่าเหตุนั้นจะเป็นอะไรก็ต้องใช้หลักธรรมของพระพุทธองค์มาวิเคราะห์  ซึ่งทรงตรัสสอนเอาไว้อย่างชัดเจนว่า  “เหตุแห่งสิ่งปรากฏนั้นมีอยู่คือสิ่งที่ทำให้เหตุการณ์เกิดขึ้นนั้นมีอยู่เสมอไม่ใช่เพราะความบังเอิญหรือความน่าจะเป็น”

ธรรมะที่พี่ชายให้ไว้

หากเราคิดแต่เรื่องที่ดีขึ้นสมองจะดูแต่สิ่งที่ดีเข้ามาตัวเราหากเราคิดไม่ดีคืนสองจะดูแต่สิ่งที่ไม่ดีเข้ามาหาตัวเราอีกเช่นกัน

พี่งา พงษ์ศิริ อินทรชัย

ทำงานอยู่ไทยทีวีสีช่องสามสัญญากับผมเมื่อตอนน้ำท่วมว่าเขียนต้นฉบับให้ผมหนึ่งเรื่อง เพราะในช่วงนั้นได้เริ่มทยอยเขียนบ้างแล้วแต่ไม่ได้ถามว่าชื่อเรื่องอะไรในห้วงน้ำท่วมตามตรอกซอยอยู่กันลำบากมากผมได้โทรหาพี่งา บอกว่าประชาชนจำนวนไม่น้อยรอดตายเพราะไทยทีวีสีช่องสาม

ในยามปกติการติดต่อกับพี่งาจะเกิดขึ้นนานนานครั้งคราวหนึ่งไม่รู้ว่าพี่งาเป็นอะไรได้โทรมาหาผมเองแล้วก็ถามในเชิงธรรมะมากมายหลายเรื่องโดยเฉพาะเรื่องของภาวะอารมณ์ที่เกี่ยวเนื่องกับธรรมะเท่าที่จำได้

อะไรคือจิตใจของมนุษย์กันแน่

การที่เรารับรู้ถูกภาวะอารมณ์นั้นแลจิตการที่เรามองเห็นสัมผัสความเจ็บปวดได้ทางกายทางใจร้อนหนาว หิว อิ่มนั่นก็เป็นจิตทั้งสิ้น

หากเราคิดแต่เรื่องที่ดีขึ้นสมองจะดูแต่สิ่งที่ดีเข้ามาตัวเรา

หากเราคิดไม่ดีขึ้นสมองจะดูแต่สิ่งที่ไม่ดีเข้ามาหาตัวเราอีกเช่นกัน

เพราะมองเห็นความเป็นธรรมดาจึงเข้าใจโลก

ความธรรมดาเป็นสิ่งที่มีความหมายกว้างไกล เรียบง่าย สงบนิ่ง ง่ายๆ ไม่มีอะไรพิเศษ แต่แฝงไว้ด้วยความวิเศษ

ในบางครั้งเชื่องไหมว่า เราอยากจะให้ใครต่อใครนั้นควรจะเป็นอย่างนั้นอย่างนี้ ตามที่เราคิด แต่ในโลกแห่งความเป็นจริงมันยากเสียเหลือเกิน

ยามหน้าหมู่บ้านคนเก่า ทำอะไรต่ออะไรไม่รู้ ดูแล้วไม่ค่อยเข้าท่าเข้าทางเสียเท่าไหร่ คนก็บ่นกร่นทั้งหมู่บ้าน บางคนแนะนำว่าให้ไล่ออกไปเสีย จะได้หมดๆ เรื่องหมดราว ไม่ต้องรำคาญหูตาอีกต่อไป แต่ที่รุนแรงสุด

เรื่องมีอยู่ว่า….ป้าคนนึงไม่พอใจอะไรกับยามอย่างมา ไม่ทราบแกเดินออกไปด่ายามว่าโง่อย่างนั้นอย่างนี้ ต่างๆ นานา สุดท้ายลูกชายแกจะไปอัดยาม พวกคณะกรรมการหมู่บ้านจึงไปช่วยกันห้าม เกรงว่าเรื่องจะบานปลาย

ด้วยหนึ่งในคณะกรรมการหมู่บ้าน คือ ผมจึงออกไปเจรจาแล้วก็พูดให้ลูกชายป้าฟังว่า ธรรมดาของคนที่เป็นยามนี่ คงจะไม่มีสักคนที่เรียนจบปริญญาอย่างแน่นอนแต่คุณนะจบการศึกษามาดีกว่า แล้วจะไปอะไรกับยามละ หรือง่ายๆ หากเขาฉลาดเหมือนคุณเขาคงไม่ต้องมาเป็นยาม และนี่คุณฉลาดกว่าเขายังจะมาเอาเปรียบ ด้วยการซ้ำเติมเขาอีก ดูเหมือนมันผิดธรรมชาติไปนะ

โชคดีที่เขามีสติแล้วยกมือขอโทษกรรมการหมู่บ้านทุกคน แล้วเดินเข้าบ้านไป

นับแต่นั้นมายามไม่เคยโดนด่าอีกเลย ….

ความธรรมดา

เป็นสิ่งที่มีความหมายกว้างไกล เรียบง่าย สงบนิ่ง ง่ายๆ ไม่มีอะไรพิเศษ แต่แฝงไว้ด้วยความวิเศษจึงมีคำอยู่ประโยคหนึ่งว่า ธรรมดาที่ไม่ธรรมดา

ธรรมะ ทั้งปวงคืออะไร

ต้องทำไปตามธรรมชาติให้ธรมมดาที่สุด อะไรจะเกิดก็ให้เกิดไป อะไรจะไม่เกิดก็ไม่ต้องเกิด

พันเอกหม่อมหลวง ภาณพ ภานุมาศ

นายทหารสายธรรม เพราะชอบปฏิบัติธรรม สวดมนต์ไหว้พระ ระยะหลังนานครั้งจึงจะว่างได้พูดคุยกัน  คราหนึ่งท่านถามว่า ธรรมะที่สุดแล้ว คืออะไร…

การปฏิบัติเพื่อให้เกิดความก้าวหน้าจะต้องทำอย่างไร? เมื่อท่านพี่ถามก็ตอบไปตามความท้องเรื่องว่า

การปฏิบัติธรรม

หากเราแอบมีความหวังเล็กๆ อยู่ในใจ ขณะที่ปฏิบัตินั้น ย่อมไม่สามารถเข้าถึงอะไรได้เลยเพราะนั่นเป็นการตั้งประเด็นเอาไว้แล้วว่าจะต้องได้ไม่ว่าการซึ่งฌาน หรืออะไรที่สูงกว่านั้นก็ตาม

แต่ การแอบมีความหวังเล็กๆ อยู่ในใจ เป็นสิ่งที่ไม่ดี เพราะการปฏิบติธรรม ต้องทำไปตามธรรมชาติให้ธรรมดาที่สุด ตามแต่ว่าวาสนาคนที่ปฏิบัติธรรม ไม่ก้าวหน้า เพราะความหวังมาบดบังทั้งสิ้น ส่วนคนที่ปฏิบัติธรรมแล้วไม่คิดอะไรเลย ได้ก็คือได้ ไม่ได้ก็คือไม่ได้ นั่นแหละ จะทำให้ก้าวสู่ความสงบแก่จิตใจ

เพราะมีปัญญาแล้วจึงสงบ ไม่ใช่สงบแล้วมีปัญญา

พระธรรมดา…ที่มีคนศรัทธาท่วมท้น

ความตื่นเต้นของผู้คนที่หิวโหยยและวิ่งหาธรรมะมากขึ้น จากการเข้าวัด การไปปฏิบัติและการไปหาซื้อหนังสือธรรมะมาอ่าน มีมากขึ้นทุกวัน นี่คงเป็นสัญญาณอย่างหนึ่งบ่งบอกให้เห็นว่ากระแสบริโภคนิยมทำให้คนเป็นทุกข์มากขึ้น

นับแต่ปี พ.ศ. 2500 ถึง พ.ศ. 2533 คนที่จะเข้าวัดโดยมากจะเป็นไม้ใกล้ฝั่ง นั่งฟังธรรมะทุกวันพระ เอาศรีษะอิงเสาศาลา

แต่วันนี้ไม่ใช่ …..

อาจเพราะกระแสนิยมเปลี่ยนไป คนรุ่นใหม่เข้าหาธรรมะมากขึ้น ไม่ต้องรอจนเป็นคนเฒ่าคนแก่ ส่วนหนึ่งอาจจะเป็นเพราะ ปัญหาของคนรุ่นใหม่มีมากขึ้นจนยากที่จะตัดสินใจหรือหากมองโลกในอีกแง่หนึ่งอาจจะเป็นเพราะว่า การบริโภควัตถุนิยมมากๆ ทำให้รู้สึกเบื่อหน่ายและเกิดกระแสตีกลับ

เพราะว่าการตามกระแสนั้นมากๆ ยิ่งตามยิ่งเหนื่อย ตามเท่าไหร่ยิ่งเป็นทุกข์มากขึ้น

จวบเหมาะกับเรามีพระภิกษุรุ่นใหม่ๆ ที่ออกมาเผยแพร่ธรรมแบบโดนใจวัยโจ๋เข้าด้วยรูปแบบสำนวนการสื่อที่ไม่เหมือนกับพระสงฆ์ที่นั่งบนธรรมมาสน์ จึงเกิดรู้สึกเข้าใกล้ได้ง่ายในภาษาธรรมสัมผัสได้ง่ายในคำสอน แนวทางการสอนไม่ได้เน้นเรื่องทางโลกมากไป ไม่ได้เน้นทางธรรมจนน่าเบื่อ จึงเป็นการบันเทิงธรรม

ธรรมดา มันเป็นเรื่อง ธรรมดา

ธรรมชาติ ธรรมดา เพื่อพัฒนาตนเอง แต่ว่าวาสนาก็มิได้นำพา…

ในโลกนี้ทุกสิ่งทุกอย่างล้วนแต่เป็นธรรมดา ทุกสิ่งทุกอย่างล้วนเป็นเหตุแห่งธรรมชาติ เมื่อทุกคนเข้าใจในสองสิ่งนี้ ชีวิตที่มีลมหายใจเข้าและออกอยู่ย่อมเข้าใจในคำว่า ธรรมะ

แต่เป็นเพราะมนุษย์  มักจะฝืนในเรื่องของความเป็นธรรมชาติ และไม่มองสิ่งที่อยู่รอบตัว ทั้งดีและไม่ดี ว่าเป็นเรื่องธรรมดา สุดท้ายจึงไม่เข้าใจธรรมะพร้อมกับทั้งเครียดอยู่เสมอทุกวัน

ธรรมะ ธรรมชาติ ธรรมดา

ทั้งสามคำนี้ เป็นสิ่งเดียวกัน เป็นสิ่งที่อยู่คู่กับโลกมายาวนานหลายหมื่นปี แม้โลกนี้ไม่เคยมีพระพุทธเจ้ามาอุบัติขึ้น แต่พระพุทธองค์อุบัติขึ้นมาเพื่อให้รู้ในสามสิ่งนี้แล้วนำเอามาบอกแก่มหาชนว่า มันเป็นสิ่งที่มีอยู่จริง ที่มนุษย์ต้องเข้าใจ

เมื่อทุกคนรับรู้และเข้าใจอย่างถ่องแท้แล้ว ไม่ว่าจะเข้าใจเพราะการศึกษาหรือปฏิบัติ ทุกคนก็ย่อมจะไม่มีความทุกข์อะไรอีกต่อไป ในการอาศัยอยู่บนโลกใบนี้

ผมเป็นคนหนึ่งที่โคตรจะธรรมดา ความรู้การศึกษาก็แค่มหาหลงวัด การใช้ชีวิตก็ขัดสนปนเปกับการมีหนี้สิน ร้อยรัดไปตามกระแสบริโภคนิยมเหมือนเยี่ยงหลายต่อหลายคน

แต่ผมเป็นคนไม่ยึดติดกับความทุกข์และความสุข

ที่ว่าไม่ยึดติดหาใช่เพราะสำเร็จมรรคผลอะไร เพียงแต่ใจมันยึดติดก็เท่านั้น กริยาท่าทางก็ห่ามๆ จนแลดูจัดจ้าน ไม่เข้าท่าขเ้าทางในสายตาของคนที่มีคุณวุฒิการศึกษาสูง

แต่ผมก็พอมีเพื่อนที่คบหากันตั้งแต่สามล้อ วินมอเตอร์ไซต์ ไปยันรัฐมนตรี ซึ่งพอทำให้ทุกลมหายใจเข้าออกมีความสุขอยู่บ้าง

แต่สิ่งหนึ่งที่รู้สึกได้ในใจ คือ นิสัยใจคอที่ไม่เกรงหน้าอินทร์หน้าพรหม ว่าง่ายๆ สไตล์ไปไหนเอาแต่ปากไป แต่ไปหาตี…(น) เอาข้างหน้าประมาณนั้น การที่โผงผางหาใช่ต้องเป็นคนบาปหยาบช้าเสมอไป เพราะมองว่า การใช้วลีที่สุภาพเรียบร้อยแลพินอบพิเทาเยี่ยงนั้น บางครั้งมันไม่อาจปลุกต่อมความสำนึกรู้ของคนบางประเภทได้   จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องใช้วาจากริยาที่แอ็คชั่นเพื่อให้คนที่ฟังเริ่มรู้สึกว่า ดราม่า พอควร

“ธรรมะ ธรรมชาติ ธรรมดา” หากเข้าใจกันจริงๆแล้ว โลกนี้ทั้งโลกคงไม่วุ่นอย่างที่เป็นอยู่ในทุกวันนี้แล